Een democratie waar de realiteit steeds minder vaak een gezamenlijk vertrekpunt is voor politieke discussie en besluitvorming is een ongezonde democratie. Toch lijken we dat steeds vaker te zien in Nederland.
Politici zijn veel bezig met beeldvorming. Goed willen scoren bij de volgende verkiezingen heeft soms meer prioriteit dan oplossingen vinden voor maatschappelijke problemen. Tweede Kamerleden geven in gesprekken met ons regelmatig aan dat ze onvoldoende tijd hebben om na te denken of stukken te lezen. Tegelijkertijd is de druk om te scoren in de media en bij de achterban groot. Die krachten zijn funest voor de kwaliteit van onze democratie.
We zien daarbij vijf symptomen. Politici…
… schuwen onwaarheden niet, worden daar niet altijd op gecorrigeerd en doen beloftes die ze niet waar kunnen maken.
… erkennen niet dat de overheid niet alles op kan lossen en dat politieke keuzes zelden zonder pijn kunnen zijn.
… stellen geen of weinig realistische oplossingen voor meerdere urgente maatschappelijke problemen voor, zo constateert het SCP. Inhoudelijk experts zoals Hein de Haas constateren keer op keer dat politici de oorzaken van problemen niet goed begrijpen of moedwillig oplossingen voorstellen die niet of beperkt gaan werken.
… hebben te weinig kennis van en aandacht voor problemen in de uitvoering, zoals personeelstekorten of signalen over misstanden. Geen enkele politieke partij presenteerde voor de verkiezingen van 2023 realistische voorstellen om met de personeelstekorten in de publieke sector om te gaan.
… worstelen in verkiezings- en Tweede Kamerdebatten met collega’s die feiten niet erkennen of zogenaamde alternatieve feiten presenteren.
Wanneer we geen overeenstemming hebben over de feiten is een discussie over welke richting het land op moet kansloos. Wanneer politici moedwillig de feiten verdraaien of onwaarheden delen is dat een gevaar voor onze democratie. En wanneer politici geen aandacht hebben voor de uitvoering - daar waar het echte werk gebeurt - loopt ons land langzaam maar zeker vast en vallen er slachtoffers, zoals we hebben gezien bij het Toeslagenschandaal, de Groninger Gasaffaire, de WIA affaire of de voortdurende problemen bij Veilig Thuis. Daarom werkt stichting Voor Democratie aan oplossingen waarmee politici meer recht gaan doen aan de realiteit.