De vrijheid van meningsuiting is een groot goed. Dat geldt in het bijzonder voor de vrijheid die politici genieten om hun perspectieven en ideeën te delen. Toch is ook die vrijheid niet onbeperkt en hebben juist politici ook een speciale verantwoordelijkheid om goed met hun vrijheden om te gaan.
Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer er geweld is gepleegd en groepen door het land trekken om demonstraties te laten escaleren, waarbij de levens van vluchtelingen en COA medewerkers op het spel worden gezet. Daarbij moeten we extra scherp zijn op verkozen politici, omdat historisch gezien juist zij een democratie ondermijnen, laat onderzoek van onder meer Larry Bartels, Steven Levitsky en Daniel Ziblatt zien.
Het gevaar van ongelimiteerde tolerantie
Bartels, Levitsky en Ziblatt waren niet de eersten die dit zagen. Karl Popper stelde al in 1954 dat een open samenleving ten onder kan gaan aan ongelimiteerde tolerantie, omdat dat de intoleranten hun aanvallen dan voort kunnen zetten. Popper stelde dat een verbod op intolerante organisaties niet verstandig is zolang ze met argumenten en de druk van de publieke opinie te bestrijden zijn, maar stelt ook dat we wel het recht moeten opeisen ze te kunnen verbieden:
“Het kan namelijk heel goed zijn dat zij niet bereid zijn een rationele discussie met ons aan te gaan, maar elke vorm van discussie juist van de hand wijzen; zij kunnen hun volgelingen verbieden naar rationele argumenten te luisteren omdat die misleidend zouden zijn, en hun leren argumenten te beantwoorden met de vuist of met vuurwapens.”
Van een giftige naar een gezonde politieke cultuur
Wanneer de Tweede Kamer een podium biedt om bestaande wetten te ondermijnen, de weg naar geweld te plaveien en structureel desinformatie te verspreiden, dan ondermijnt de Tweede Kamer de democratie en de rechtsstaat. De democratische rechtsstaat heeft immers als functie om zo rechtvaardig en vreedzaam als mogelijk conflicten te hanteren, en berust op het gezag van democratisch tot stand gekomen wetten. Daar hoort begrip tonen voor of het goedpraten van geweld tegen lokale bestuurders die democratisch tot stand gekomen wetten uitvoeren niet bij.
Het is niet onmogelijk om partijen die de democratie of rechtsstaat ondermijnen te beperken. Het is niet onmogelijk om de democratie weerbaarder te maken. Dat is in het verleden in Nederland gelukt, en ook internationale zijn daar goede voorbeelden van.
Maar op dit moment laat de Tweede Kamer niet zien hoe zij effectief democratische en rechtsstatelijke normen verdedigt en overschrijdingen daarvan bestraft. Daarom onderzoeken wij de komende tijd waar het mis gaat en ontwikkelen we voorstellen voor hoe het beter kan. Als je daar aan wil en kan bijdragen, zijn we het meest geholpen met een vaste donatie.